Czym jest Łąkotka?
Łąkotka, w zasadzie łąkotki to dwa elastyczne elementy stawu kolanowego zbudowane z tkanki chrzęstnej włóknistej umiejscowionej pomiędzy kością udową a piszczelową o kształcie półksiężycowatym. Ich podstawowym zadaniem jest pogłębianie i wzajemne dopasowanie powierzchni stawu oraz wykonywanie ruchów obrotowych przy zgiętym kolanie . Dodatkowo dzielą go na dwie płaszczyzny.

Pierwsza, górna i wklęsła (połączona z kością udową), pozwala przede wszystkim na zginanie oraz prostowanie kolana. Część dolna i płaska (połączone z piszczelem), odpowiada za ruchy rotacyjne. Zrośnięte są ze sobą torebką stawową i połączone z kością piszczelową (tzw. rogami) za pomocą pasm łącznotkankowych, a od przodu scala je więzadło poprzeczne kolana.

Ze względu na wielkość oraz położenie wyróżnia się łąkotkę:
• boczną oraz przyśrodkową. Pierwsza z nich boczna, jest krótsza i znacznie bardziej zakrzywiona, rozciąga się od guzka międzykłykciowego bocznego i kończy na guzku międzykłykciowym przyśrodkowym. Nie łączy się z więzadłem pobocznym strzałkowym dzięki czemu jest bardziej elastyczna i ruchoma. Scala się jedynie z ścięgnem mięśnia podkolanowego.
• przyśrodkowa jest znacznie dłuższa i szersza, a swoim kształtem przypomina literę C. Swój początek ma w przedniej części guzka międzykłykciowego bocznego, koniec zaś na powierzchni pola międzykłykciowego tylnego. Za sprawą połączenia z więzadłem pobocznym piszczelowym nie jest tak ruchoma i elastyczna jak łąkotka boczna.

OBJAWY USZKODZENIA.
Zmiany w obrębie łąkotki współistnieją z innymi urazami stawów i bardzo rzadko występują samodzielnie. Do jej uszkodzenia dochodzi najczęściej podczas uprawiania sportów, przy gwałtownym wyprostowaniu zgiętego kolana, stanowi konsekwencję namnożonych mikrourazów bądź skutek przeciążenia. U osób starszych, u których wraz z upływem lat struktury kostne oraz stawy stają się znacznie słabsze, zmiany w obrębie łąkotki mogą pojawić się nawet przy zwykłej aktywności fizycznej . Medycyna wyróżnia urazy pionowe oraz poziome, które dodatkowo dzieli się na radialne, złożone oraz podłużne.

Do najbardziej charakterystycznych objawów uszkodzenia łąkotki są:
- bóle
- trzaskanie i przeskakiwanie w kolanie
- zablokowanie kolana
- obrzęk oraz uciekanie kolana
Urazy tej części stawu kolanowego dużo częściej rozpoznawane są u kobiet i dotykają głównie łąkotki przyśrodkowej.

Typy uszkodzenia łąkotek:
- podłużne - „rączka od wiadra”
- poprzeczne - „papuzi dziub”
- horyzontalne - „Flap”

DIAGNOZA.
Badanie kliniczne obejmujące specyficzne testy łąkotkowe:
1. Test Apley’a dystrakcyjno-kompresyjny jest najczęściej stosowany spośród testów na badanie łąkotki. Polega na rotacji podudzia przy zgiętym kolanie u pacjenta leżącego na brzuchu w dwóch wariantach – z dociskiem, a następnie odciągnięciem powierzchni stawowych przez badającego. Ból podczas rotacji zewnętrznej świadczy o uszkodzeniu łąkotki przyśrodkowej, a w rotacji wewnętrznej o uszkodzeniu łąkotki bocznej.
2. Test Payra to „siad turecki” pacjenta z dociskaniem dłonią od góry na kolano, pojawienie się bólu po przyśrodkowej stronie kolana świadczy o uszkodzeniu łąkotki przyśrodkowej.
3. Test „kaczego chodu” polega na spacerze w głębokim przysiadzie, gdzie pięty prawie dotykają z tyłu pośladków. W sytuacji uszkodzenia łąkotek już samo przyjęcie pozycji bywa bolesne (chrupnięcie wywołane zakleszczeniem uszkodzonej łąkotki). Ból pojawia się w końcowej fazie przysiadu lub podczas prostowania nóg (wstawanie z przysiadu).

Badanie obrazowe:
• USG (nie rozpoznaje jednak bardzo małych uszkodzeń)
• Rezonans Magnetyczny( RM)
• Tomografię Komputerową (TK)
• Badanie artroskopowi ( oglądanie łąkotek za pomocą kamery w prowadzonej do stawu kolanowego)

LECZENIE.
Wyróżnia się dwa sposoby leczenia: zachowawcze, tzw. nieoperacyjne, stosowane w sytuacji, gdy istnieje możliwość wygojenia się łąkotki, oraz leczenie operacyjne. Niestety, większość rodzajów uszkodzeń łąkotki wyklucza możliwości jej naturalnego wygojenia się, w takich sytuacjach pozostaje leczenie operacyjne (chirurgiczne).

Wybór metody leczenia chirurgicznego uszkodzonych łąkotek uzależniony jest od wielu czynników:
• typu i lokalizacji uszkodzenia,
• rozmiaru (stopnia) urazu,
• dodatkowych uszkodzeń,
• stabilności stawu,
• czynników indywidualnych pacjenta: wiek, poziom aktywności fizycznej, objawy kliniczne i inne.
Obecnie większość zabiegów chirurgicznych kolana przeprowadza się mini inwazyjną metodą artroskopową.

Do najczęściej wykonywanych zabiegów w przypadku operacji łąkotek należą:

• usunięcie łąkotki – tzw. resekcja łąkotki (meniscectomia),
polega na całkowitym lub częściowym usunięciu łąkotki. Lepsze rezultaty pooperacyjne uzyskuje się w przypadku usunięcia tylko części uszkodzonej łąkotki, czyli w resekcji subtotalnej. Ponad 60% pacjentów po operacji częściowego usunięcia łąkotki odzyskuje pełną sprawność stawu kolanowego. Niestety, u większości pacjentów zarówno po operacji całkowitego, jak i częściowego usunięcia łąkotki dolegliwości bólowe utrzymują się przez pewien czas po zabiegu i powracają ponownie w przyszłości na skutek przyspieszonego zwyrodnienia stawu.
• zeszycie (naprawa) łąkotki,

Jeżeli jest to możliwe (tylko w niektórych typach uszkodzenia), należy zszyć miejsce uszkodzenia łąkotki. Wiąże się to z pewną niedogodnością dla pacjenta, mianowicie z długim okresem unieruchomienia (nawet 4–6 tygodni). Zabieg szycia łąkotki wykonywany jest bardzo często przy dodatkowym uszkodzeniu więzadeł krzyżowych przednich (ACL).

• zabiegi odtwórcze (protezy łąkotki, przeszczepy itp.).
u pacjentów po całkowitym usunięciu łąkotki stosuje się przeszczepy łąkotek od innej osoby (dawcy) lub przeszczepy z więzadła rzepki i ścięgna mięśnia czworogłowego. Zabiegi tego typu wykonuje się zazwyczaj u osób młodych po rozległej lub całkowitej meniscektomii oraz u osób z uszkodzonym dodatkowo więzadłem krzyżowym przednim (ACL). Proteza wprowadzana w miejsce usuniętej łąkotki wykonana jest zazwyczaj z kolagenu oraz włóknika, co pozwala żywym komórkom i naczyniom pacjenta wniknąć do jej wnętrza oraz stopniowo modelować kształt protezy, upodabniając w efekcie jej strukturę oraz kształt do naturalnej łąkotki.

REHABILITACJA POOPERACYJNA

Postępowanie usprawniające po operacji łąkotki obejmuje dwa główne etapy:
• wczesny okres pooperacyjny związany z rehabilitacją w warunkach szpitalnych
• późny okres związany z rehabilitacją w warunkach domowych lub w razie potrzeby w przychodni albo gabinecie rehabilitacji. Program usprawniania jest zróżnicowany i uzależniony głównie od rodzaju i stopnia uszkodzenia stawu oraz rodzaju wykonanego zabiegu operacyjnego. Najszybciej powraca się do pełnej aktywności fizycznej po zamkniętej meniscektomii (3–4 tygodnie od zabiegu), natomiast najdłużej po zeszyciu łąkotki (3–5 miesięcy). Obecnie dąży się do maksymalnego skrócenia czasu unieruchomienia stawu. Duży wpływ na szybki powrót do aktywności po operacji ma wdrożenie rehabilitacji jeszcze przed operacją.

Rehabilitacja obejmuje :
- kinezyterapie (ćwiczenia)
-mobilizacje tkanki miękkiej oraz rzepki
-taping- plastrowanie
-igłoterapie sucha
-fizykoterapie ( przyśpieszającą gojenie, zmniejszenie obrzęku, przeciwbólowo i przeciwzapalnie)